«Εποχή του Θέρου... έφτασε και φέτο»


* Γράφει ο Βάιος Μαυρίδης 

Τα γεννήματα ωρίμασαν, λίγο ασθενικά τούτη τη χρονιά, ας όψεται η ξέρα...

Οι «κουμπίνες» βγήκαν στ' αλώνια για τον κίτρινο, ξέθωρο χρυσό, τον μάλλον φθηνό και απλέρωτο...»

Ο Ιούνιος είναι ο ταυτισμένος μήνας με το θέρισμα του σιταριού και των άλλων προϊόντων της ίδιας κατηγορίας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, που ο λαός μας τον ονομάζει «Θεριστή». Ειδικά τις προηγούμενες δεκαετίες η συντριπτική πλειοψηφία της καλλιεργήσιμης γης ήταν σπαρμένη με στάρια. 

Τότε, ο κόσμος περίμενε πως και πως την περίοδο των αλωνιών, γιατί ήταν η φάση της συγκομιδής της παραγωγής και άρα η στιγμή της αμοιβής για όλους τους κόπους της χρονιάς. Δεν είναι τυχαία άλλωστε η φράση: «θα πληρωθείς στ’ αλώνια», που σήμαινε αυτό ακριβώς, την ανταμοιβή των κόπων της χρονιάς. 

Ο θέρος, όπως ονομάζονταν, ήταν σχεδόν ιερή στιγμή για τους περισσότερους παρά το γεγονός ότι ήτα εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία μέχρι να μηχανοποιηθεί η διαδικασία. Μάλιστα, κάποιες φορές στήνονταν και γλέντια στα αλώνια. Υπάρχει ο καππαδόκικος χορός «χαρμάν γιερί», ο οποίος είναι αφιερωμένος σε αυτή την εργασία.


Μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1950, όλη η εργασία γινόταν αποκλειστικά χειρωνακτικά, ο θερισμός με το δρεπάνι και το αλώνισμα με το άλογο που έσερνε το τουκάνι(δοκάνη ή αλοκάνη), επάνω στο οποίο στεκόταν εργάτης, αφ’ ενός πιέζοντας το τουκάνι για καλύτερη συντριβή των σταχυών και αφ’ ετέρου για να κάνει κουμάντο στο ζώο. Αφού γινόταν ο διαχωρισμός του σταριού ακολουθούσε το γέμισμα του με φτυάρια στα τσουβάλια. Όλη αυτή διαδικασία ίσως να ξεπερνούσε και τον ενάμιση μήνα για περίπου 20-30 στρέμματα.

Ακολούθησε η θεριστική μηχανή, η οποία αντικατέστησε το δρεπάνι. Στην αρχή την έσερναν άλογα ενώ στη συνέχεια προσαρμόστηκε στα τρακτέρ. Μετά «ήρθε» η αλωνιστική μηχανή(πατόζα) και οι εργασίες απλοποιήθηκαν. «Έκοβε» η θεριστική, δένονταν τα δεμάτια και ρίχνονταν στην πατόζα, η οποία έβγαζε από την άλλη της άκρη το στάρι. Η πατόζα λειτουργούσε πάντα σε αρμονία με τον γεωργικό ελκυστήρα ενώ δούλευαν σχεδόν δέκα εργάτες. Ήταν ένα ολοκληρωμένο αλωνιστικό συγκρότημα. 

Βέβαια, οι εξελίξεις ήταν ταχύτατες και πολύ σύντομα οι πατόζες και οι θεριστικές αντικαταστάθηκαν από τις θεριζοαλωνστικές μηχανές, τις γνωστές «κουμπίνες», οι οποίες με διάφορες βελτιώσεις υπάρχουν μέχρι και σήμερα, κάνοντας αυτή τη δουλειά.


Δυστυχώς, σύμφωνα με τις πρώτες ενδείξεις, η φετινή παραγωγή είναι εντελώς αποκαρδιωτική καθώς το κρίσιμο διάστημα της άνοιξης δεν έβρεξε. Η παροιμία: αν ρίξει ο Μάρτης δυο νερά και ο Απρίλης άλλο ένα, χαρά στον γεωργό που ‘χει πολλά σπαρμένα, αναφέρεται στους γεωργούς που έχουν «γεννήματα». Όμως φέτος, δεν υπήρξε πραγμάτωση της παροιμίας με αποτέλεσμα την απογοήτευση των σιτοπαραγωγών.

Οι φωτογραφίες είναι από το Ιστορικό Φωτογραφικό Αρχείο του Πολιτιστικού Συλλόγου Νέων Φλογητών, οι οποίες δείχνουν το θέρο και τα αλώνια, όπως γινόταν τα παλιότερα χρόνια.

Στις φωτογραφίες: τα αλωνιστικά συγκροτήματα των αειμνήστων Βασιλείου Αρμανίδη(1) και Κλήμη Μαυρομιχάλη(2) και θεριστική μηχανή με χειριστή τον, επίσης αείμνηστο, Αναστάσιο Αν. Μαυρίδη(3).

Ετικέτες