Αφιέρωμα: Κωνσταντίνος Μαλέας, ο πατέρας της μοντέρνας τέχνης στην Ελλάδα


O Κωνσταντίνος Μαλέας ήταν ένας από τους πλέον σημαντικούς μεταϊμπρεσιονιστές Έλληνες ζωγράφους των αρχών του 20ού αι. Μαζί με τον Κωνσταντίνο Παρθένη, θεωρείται ως ο «πατέρας της μοντέρνας τέχνης στην Ελλάδα».

Γεννήθηκε το 1897 στην Κωνσταντινούπολη και φοίτησε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Μεγάλωσε πολύ κοντά στην εξοχή, στην Κωνσταντινούπολη η οποία δεν είχε τότε καμία εικαστική κίνηση. Έμεινε ανέπαφος από την ακαδημαϊκή αντίληψη που κυριαρχούσε στην Αθήνα, επειδή έφυγε απευθείας για το Παρίσι σε ηλικία 23 χρόνων, το 1901, για να σπουδάσει αρχιτεκτονική την ίδια χρονιά που έφθανε στο Παρίσι ο Πικάσο.


Το 1913 παντρεύεται την Ελένη Τζορμπατζή από τη Σμύρνη και μετά από μια σύντομη παραμονή στο Παρίσι, βρίσκεται, το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς, με τη γυναίκα του στην Αθήνα. Το Νοέμβριο του 1913 εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη, ως αρχιμηχανικός του Δήμου Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, στη μεγάλη πυρκαγιά που αποτέφρωσε ένα μεγάλο τμήμα του κέντρου της πόλης κάηκε άγνωστος αριθμός έργων του, γεγονός που ίσως τον οδήγησε να εγκαταλείψει τη Θεσσαλονίκη και να εγκατασταθεί στην Αθήνα, το Σεπτέμβριο του 1917.

Μέχρι το 1927 ταξίδεψε σε όλη την Ελλάδα, στη Δυτική Ευρώπη, την Παλαιστίνη και την Αίγυπτο. Έλαβε μέρος σε αρκετές ομαδικές εκθέσεις ενώ παρουσίασε και 13 συνολικά ατομικές 


Συνεργάστηκε με την ομάδα των Μ. Τριανταφυλλίδη, Α. Δελμούζου, Δ. Γληνού, η οποία εργαζόταν στο Υπουργείο Παιδείας για την περίφημη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917 και ένα πλήθος άλλων θεσμικών αλλαγών. Το ίδιο έτος κυκλοφόρησε το Αναγνωστικό της Α΄ Δημοτικού, το Αλφαβητάρι με τον Ήλιο (το πρώτο αλφαβητάριο γραμμένο στην δημοτική γλώσσα), με δική του εικονογράφηση.


Η ζωγραφική γι' αυτόν δεν ήταν η μίμηση της φύσης, αλλά καθαρή δράση με την οποία δημιουργείται ένα καινούργιο αντικείμενο. Με αυτό το τεχνικό και ιδεολογικό οπλοστάσιο, ο Μαλέας ρίχθηκε στην αναζήτηση της ταυτότητας του τοπίου της Ελλάδας.
Συμμετείχε στην ίδρυση της «Ομάδας Τέχνης», που αποτέλεσε την πρώτη οργανωμένη αντίδραση των Ελλήνων καλλιτεχνών στην ακαδημαϊκή ζωγραφική.

Τη ζωγραφική του χαρακτηρίζουν τα τολμηρά εκτυφλωτικά χρώματα στα τοπία του (μοβ, σικλαμέν, βεραμάν...) που δεν υπάρχουν στη φύση και δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα, το φως στα έργα του είναι διάχυτο. Ήταν από τους πρώτους που μελέτησε και απέδωσε το δυνατό ελληνικό φως, διαφορετικό από το γαλλικό «μιντί», οι πλατιές και πυκνές πινελιές του εξέφρασαν την ανήσυχη ιδιοσυγκρασία του και τον παλμό του.

Αρθρογράφησε στον Νουμά, στο Ελεύθερο Βήμα και σε περιοδικά τέχνης. 

Το 1923 έλαβε το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών.

Πέθανε στην Αθήνα, 4 Απριλίου του 1928 σε ηλικία 49 ετών.

Ετικέτες