Αφιέρωμα: Ζυλ Ντασέν, ένας σπουδαίος σκηνοθέτης και φιλέλληνας


Ο Ζυλ Ντασέν, γεννήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου του 1911 στη μικρή κωμόπολη Μιντλτάουν του Κονέτικατ, μέλος μιας πολυμελούς οικογένειας πέρασε δύσκολα παιδικά χρόνια στις φτωχογειτονιές του Χάρλεμ, όπου ο ρωσοεβραϊκής καταγωγής πατέρας του δούλευε ως κουρέας. Ξεκίνησε την κινηματογραφική του πορεία ως μαθητευόμενος στο πλευρό του Άλφρεντ Χίτσκοκ.

Στο τέλος της δεκαετίας του 1940, ο σκηνοθέτης Ζυλ Ντασέν «δραπετεύει» με άκρα μυστικότητα από τις Η.Π.Α. και ταξιδεύει στο Λονδίνο, για να γλιτώσει από «κυνήγι μαγισσών», που γινόταν στο Χόλυγουντ, λόγω του μακαρθισμού. Ο Ντασέν βρέθηκε στη μαύρη λίστα μετά από καταγγελία του σκηνοθέτη Ηλία Καζάν. 

Εγκαταστάθηκε στη Γαλλία όπου γύρισε την ταινία «Ριφιφί», ένα από τα σημαντικότερα κινηματογραφικά φιλμ νουάρ της παγκόσμιας κινηματογραφίας, με το οποίο κέρδισε το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ των Κανών το 1955. Στη Γαλλία, επίσης, παντρεύτηκε την Μπεατρίς Λονέρ, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τον διάσημο γάλλο τραγουδιστή Τζο Ντασέν (1938-1980) και την ηθοποιό Ζουλί Ντασέν.

Εκτός από το βραβείο καλύτερης σκηνοθεσίας, «κέρδισε» και μια γνωριμία, που θα του άλλαζε τη ζωή. Τη γνωριμία με τη Μελίνα Μερκούρη. Ο Ντασέν απλά αιχμαλωτίστηκε από τη γοητεία της Μελίνας και αυτή από την ζωντάνια και τη δημιουργικότητα του Ζυλ. Ερωτεύθηκαν, έζησαν μαζί, δημιούργησαν, αντιστάθηκαν, αλληλοσυμπληρώθηκαν. Τους χώρισε μόνο ο θάνατος της Μελίνας, το 1994.

Το 1956, γυρίζουν με τη Μελίνα στην Κρήτη τη θρυλική ταινία «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» βασισμένη στο βιβλίο του Καζαντζάκη. Το 1959 στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» τον πρωταγωνιστικό αντρικό ρόλο κρατά ο ίδιος ο Ντασέν ελλείψει χρημάτων. Η ταινία έγινε παγκόσμια επιτυχία, έκανε την Ελλάδα τουριστικό προορισμό και τη Μελίνα σταρ, αφού πρώτα της εξασφάλισε το βραβείο ερμηνείας του 1960 στις Κάννες, αλλά και ο Ντασέν, κέρδισε μία υποψηφιότητα για Όσκαρ, τόσο για τη σκηνοθεσία, όσο και για το σενάριο. 

Ακολουθεί το 1961 η τραγωδία «Φαίδρα» και το 1964 η πρώτη έγχρωμη ταινία του, το «Τοπ Καπί». Στην Ελλάδα επιβάλλεται δικτατορία και στο Ισραήλ ξεσπάει ο πόλεμος των έξι ημερών. Ο Ντασέν ταξιδεύει στο Σινά και ολοκληρώνει το σπάνιο αντιπολεμικό του ντοκιμαντέρ «Survival» (1967).

Στη συνέχεια ο Ζυλ Ντασέν επιστρέφει στο Χόλυγουντ και παρουσιάζει την «Εκτέλεση εν ψυχρώ» (Up tight - 1968) που συμπεριλάμβανε και σκηνές από την κηδεία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Ακολουθούν το 1978 το φιλμ «Κραυγή Γυναικών» (Α dream of passion) και δύο χρόνια μετά παρουσιάζει την ταινία «Στα 16 Γνώρισα τον Έρωτα» (Circle of two).

Στο θέατρο ξεχώρισαν οι σκηνοθεσίες του στα έργα «Γλυκό πουλί της νιότης» του Τεν. Ουίλλιαμς (θίασος Γ. Φέρτη με τη σύμπραξη της Μελίνας Μερκούρη), «Όπερα της πεντάρας» του Μπρεχτ (με το θίασο του Ν. Κούρκουλου και σύμπραξη της Μερκούρη), «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ» του Άλμπη (θίασος Καρέζη - Καζάκου), «Ένας µήνας στην εξοχή» του Τουργκένιεφ κ.ά. 

Ο θάνατος τον βρήκε στις 31 Μαρτίου 2008 σε ηλικία 97 ετών...

*Επιμέλεια Ελένη Πασχαλάκη

Ετικέτες